Neuroborelioza z Lyme (LNB) to bakteryjna infekcja układu nerwowego wywoływana przez krętki z kompleksu Borrelia burgdorferi sensu lato (B. burgdorferi s.l.), przenoszone przez ukąszenia kleszczy twardoskrzelnych z rodzaju Ixodes. W krajach endemicznych częstość występowania wynosi około 3,2–6,3 na 100 000 osób rocznie (red.: dane oparte są na zgłoszonych przypadkach, co znacznie zaniża rzeczywistą liczbę zachorowań ze względu na trudności diagnostyczne). LNB należy do najczęstszych bakteryjnych zakażeń układu nerwowego w Europie. LNB może powodować szeroki zakres klinicznych stanów neurologicznych, ale najczęściej objawia się jako podostre bolesne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych z bólem promieniującym od kręgosłupa do szyi, kończyn, klatki piersiowej lub brzucha, limfocytowe zapalenie opon mózgowych i/lub neuropatie czaszkowe, np. porażenie nerwu twarzowego. Jeśli odpowiednia antybiotykoterapia zostanie zastosowana we wczesnym stadium choroby, LNB ma korzystne długoterminowe rokowania. Jednak opóźnione leczenie wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia objawów resztkowych i długotrwałych następstw. W krajach, w których LNB ma charakter endemiczny, średni czas od wystąpienia objawów neurologicznych do postawienia diagnozy wynosi zazwyczaj około 3 tygodni i pozostaje niezmieniony od czterech dekad.
Przyczyny opóźnienia w rozpoznaniu są wieloczynnikowe. Nakładające się objawy z innymi, częściej występującymi chorobami oraz fakt, że jedynie około 40% pacjentów z LNB zgłasza ukąszenie kleszcza, a tylko 25% zgłasza występowanie w wywiadzie klasycznej wysypki skórnej – rumienia wędrującego – sprawiają, że lekarze i pacjenci rzadziej rozważają LNB jako rozpoznanie różnicowe, zwłaszcza przy braku porażenia nerwu twarzowego.
Jednak nawet w przypadku klinicznego podejrzenia LNB we wczesnym stadium, do ustalenia diagnozy konieczne są obecnie badania płynu mózgowo-rdzeniowego (CSF). Punkcja lędźwiowa jest nieprzyjemnym i kosztownym zabiegiem, który w przypadku dzieci może wymagać hospitalizacji i znieczulenia ogólnego. Bezpośrednia identyfikacja patogenu B. burgdorferi s.l. za pomocą reakcji łańcuchowej polimerazy (PCR), hodowli lub ich kombinacji charakteryzuje się wyjątkowo niską czułością zarówno w krwi, jak i w płynie mózgowo-rdzeniowym, pomimo licznych prób udoskonalenia narzędzi i technik na przestrzeni lat. Ponadto odpowiedź serologiczna w LNB nie jest wykrywalna we wczesnym przebiegu choroby, a poziom przeciwciał może pozostawać podwyższony przez miesiące lub nawet kilka lat po całkowitym wyleczeniu dobrze leczonych zakażeń, co uniemożliwia odróżnienie zakażenia przeszłego od obecnego. Co więcej, specyficzne dla B. burgdorferi s.l. przeciwciała IgG i IgM we krwi słabo przewidują zajęcie układu nerwowego.
W związku z tym, aby skrócić opóźnienie diagnostyczne w przypadku LNB, oczywista jest potrzeba wprowadzenia nowych narzędzi diagnostycznych. Szczególnie ulepszone testy diagnostyczne oparte na badaniu krwi byłyby niezwykle cenne, ponieważ potencjalnie pomogłyby skrócić opóźnienie diagnostyczne i stanowiłyby mniej inwazyjne narzędzie diagnostyczne.
(C) Fundacja Boreliozy z Lyme
