Borelioza z Lyme jest najczęstszą infekcją przenoszoną ze zwierząt na ludzi na całym świecie, a także najczęstszą chorobą bakteryjną przenoszoną przez kleszcze. Czynnikiem wywołującym chorobę jest wysoce ruchliwa bakteria o kształcie fali, zaliczana do rodzaju Borrelia, krętka o długości około 15 mikrometrów i szerokości 0,2 mikrometra.
Kleszcze należące do rodzaju Ixodes przenoszą na ludzi Borrelia burgdorferi sensu lato (zbiorcza nazwa wszystkich podgatunków Borrelia burgdorferi).
W Europie co najmniej trzy gatunki wywołują chorobę u ludzi: Borrelia afzelii, Borrelia burgdorferi sensu stricto (patogen boreliozy w węższym znaczeniu, zidentyfikowany przez Willy’ego Burgdorfera) i Borrelia garinii.
Uznano, że wszystkie trzy gatunki chorobotwórcze są związane z obrazem klinicznym:
• Borrelia burgdorferi sensu stricto: zapalenie stawów
• Borrelia garinii: objawy neurologiczne
• Borrelia afzelii: objawy skórne, choroby stawów – i to nie tylko zapalenie dużych stawów. Basen Karpat, najczęstszy patogen w Europie Środkowej
W Europie Środkowej borrelia może dostać się do organizmu po mniej niż 4 godzinach od przyczepienia się kleszcza, chociaż średni czas przyczepienia wynosi 24 godziny. Ponadto infekcja może rozprzestrzeniać się w organizmie poprzez szybki przepływ krwi. Według najnowszych danych patogen może dostać się do tkanki łącznej skóry od pierwszej chwili i powodować miejscową infekcję w miarę rozprzestrzeniania się.
Kleszcze najczęściej gryzą ludzi w soboty i niedziele, co potwierdza fakt, że borelioza z Lyme jest przede wszystkim infekcją związaną z wypoczynkiem. Lokalizacja ukąszeń kleszczy na ciele człowieka zależy od kontaktu z podłożem: u dzieci ponad 75% ukąszeń znajduje się na głowie i szyi, natomiast u dorosłych większość ukąszeń występuje na kończynach dolnych, w pachwinie, między pośladkami i poniżej podbrzusza. Podczas ćwiczeń wojskowych poborowi, którzy mają kontakt z ziemią, odnoszą ukąszenia kleszczy głównie na kończynach górnych.
Według badań przeprowadzonych w Bawarii 16% całej populacji jest narażone na ukąszenia kleszczy raz w roku. Średnio 3% populacji zapada na boreliozę po ukąszeniu kleszcza.
Roczna zapadalność na boreliozę jest najwyższa w krajach Europy Środkowej.
Jednak niepewność co do wiarygodności danych dotyczących przypadków boreliozy z Lyme można również przypisać trudnościom w udowodnieniu wczesnych objawów.
