Istnieje kilka możliwych przyczyn pogorszenia się stanu neurologicznego pod koniec 52-dniowej kuracji antybiotykowej, zwłaszcza w ciągu ostatnich 5–7 dni, co niekoniecznie oznacza, że „infekcja się rozprzestrzeniła”. Po długotrwałym leczeniu antybiotykami rezerwy biologiczne organizmu mogą ulec wyczerpaniu: zmiany w florze jelitowej, zaburzenia wchłaniania, niedobory witamin i pierwiastków śladowych oraz zwiększone obciążenie wątroby mogą same w sobie powodować objawy neurologiczne (nasilające się bóle głowy, problemy z koncentracją, zawroty głowy, parestezje, spowolnienie funkcji poznawczych). Jeśli przed rozpoczęciem terapii i w jej trakcie nie zapewniono odpowiedniego przygotowania i wsparcia – ochrony flory jelitowej, ukierunkowanej suplementacji, wzmocnienia zdolności regeneracyjnych organizmu – to pod koniec długiego leczenia organizm może być „przeciążony”, co może również objawiać się pogorszeniem stanu neurologicznego.
Kolejną ważną kwestią jest wybór antybiotyku. Ze względu na zmienność genetyczną i zachowanie wewnątrzkomórkowe Borrelia burgdorferi sensu lato, nie wszystkie preparaty mają taki sam wpływ na wszystkie postacie kliniczne, zwłaszcza w przypadkach zajęcia układu nerwowego. Jeśli wybrany środek nie jest optymalny lub jest stosowany w monoterapii w złożonym, długotrwałym procesie, możliwe jest, że pod koniec leczenia zamiast poprawy można zaobserwować stagnację, a nawet pogorszenie stanu zdrowia. W takich przypadkach decydujące znaczenie ma niekoniecznie długość leczenia, ale raczej stopień spersonalizowania terapii, z uwzględnieniem historii antybiotykowej pacjenta, objawów klinicznych i aktualnego stanu fizycznego.
Reakcja Jarischa-Herxheimera raczej nie jest wyjaśnieniem tej sytuacji, ponieważ zazwyczaj występuje w ciągu kilku godzin od rozpoczęcia antybiotykoterapii i ma charakter krótkotrwały. Nasilające się pogorszenie stanu neurologicznego pod koniec leczenia trwającego ponad 7 tygodni wskazuje raczej na wyczerpanie organizmu, niewystarczające wsparcie lub konieczność zmiany terapii. Możliwą przyczyną może być również nieleczona koinfekcja. W takich przypadkach zaleca się ponowne rozważenie leczenia: monitorowanie laboratoryjne, wzmocnienie wsparcia organizmu i, w razie potrzeby, modyfikację strategii antybiotykowej, zamiast automatycznego przedłużania kuracji.
Preparat i plan leczenia opracowany przez zespół lekarzy Fundacji Boreliozy z Lyme może pomóc lekarzowi w opracowaniu dalszych opcji.
(C) Fundacja Boreliozy z Lyme
