Opis rzadkiego przypadku budzi wątpliwości dotyczące związku między boreliozą a układem odpornościowym. Jednak, jak twierdzi ekspert, wątpliwości te nadal pozostają.
Wśród możliwych rzadkich powikłań boreliozy znajduje się przypadek kliniczny opisany niedawno w literaturze i opublikowany w czasopiśmie „BMC Infectious Diseases”, w którym wysunięto hipotezę o korelacji między zakażeniem bakterią Borrelia burgdorferi, odpowiedzialną za boreliozę, a autoimmunologiczną anemią hemolityczną (AIHA).
Borelioza jest infekcją odzwierzęcą, która zazwyczaj atakuje skórę, układ nerwowy, stawy i serce. Diagnoza opiera się na wywiadzie klinicznym, objawach oraz dwuetapowym badaniu serologicznym potwierdzonym testem Western blot. Zmiany hematologiczne pozostają jednak obszarem mniej zbadanym: dostępne dane ograniczają się głównie do pojedynczych opisów przypadków.
Autoimmunologiczna anemia hemolityczna to schorzenie, w którym organizm wytwarza przeciwciała skierowane przeciwko własnym krwinkom czerwonym, powodując ich niszczenie; w większości przypadków ma charakter idiopatyczny, ale może być następstwem chorób autoimmunologicznych, zakażeń lub nowotworów hematologicznych i niehematologicznych.
OPIS PRZYPADKU
Jak opisano w niedawno opublikowanym badaniu, 47-letnia kobieta z alkoholową marskością wątroby zgłosiła się do tureckiego szpitala ze skargami na obrzęk nóg, żółtaczkę i zakrzepicę żył głębokich. Badania laboratoryjne wykazały ciężką niedokrwistość, trombocytopenię, podwyższony poziom LDH, pośrednią hiperbilirubinemię oraz ostre uszkodzenie nerek. Pomimo leczenia prednizonem trombocytopenia pogłębiła się i pojawiły się objawy neuropatyczne. Podejrzenie boreliozy pojawiło się dopiero po niedawnej podróży do Europy, co później potwierdził dodatni wynik testu na obecność przeciwciał IgM przeciwko Borrelia burgdorferi. Leczenie ceftriaksonem i doksycykliną doprowadziło do poprawy poziomu hemoglobiny bez konieczności transfuzji, normalizacji liczby płytek krwi oraz ustąpienia objawów neuropatycznych.
„UWAGA NA ZWIĄZEK PRZYCZYNOWY”
„Jest to artykuł opublikowany w bardzo prestiżowym czasopiśmie, ale mimo to zachowałbym ostrożność z dwóch powodów: z klinicznego punktu widzenia pacjentka nie wykazywała żadnych objawów choroby, a dodatni wynik testu na obecność przeciwciał może wystąpić nawet w przypadku bezobjawowego przebiegu choroby, więc nie da się jednoznacznie udowodnić związku przyczynowego” – wyjaśnia Giangiacomo Nicolini, pediatra i specjalista chorób zakaźnych z Belluno, dyrektor Oddziału Pediatrii w Szpitalu w Conegliano. „Druga wątpliwość dotyczy serologii, ponieważ wynik testu Western Blot był jedynie słabo dodatni, a w takich przypadkach często zdarzają się wyniki fałszywie dodatnie. Należy na przykład wziąć pod uwagę, że kobieta miała problem z wątrobą i być może predyspozycje do chorób autoimmunologicznych. Ustalenie związku przyczynowego między pojedynczym przypadkiem a chorobą jest zawsze delikatną sprawą”.
Jak dotąd nie ma badań jednoznacznie wykazujących bezpośredni związek między boreliozą a niedokrwistością wtórną. W literaturze naukowej odnotowano badania przeprowadzone na modelach zwierzęcych i ludzkich, dokumentujące niedokrwistość i trombocytopenię związane z boreliozą, a także opisy przypadków, w których niedokrwistość hemolityczna występuje przy współzakażeniu babeszjozą. Kleszcze z rodzaju Ixodes mogą w rzeczywistości jednocześnie przenosić inne patogeny, takie jak Anaplasma phagocytophilum i gatunki Ehrlichia: dane epidemiologiczne wskazują, że nawet u 40% osób z boreliozą może występować współistniejąca babeszjoza, a nawet u 13% – ludzka anaplazmoza granulocytowa (Uwaga redaktora: Bartonelloza również może powodować niedokrwistość, a w przypadku pacjenta niemal identycznego z omawianym przypadkiem regularne transfuzje można było przerwać po zastosowaniu specyficznego leczenia przeciwko Bartonella). Te koinfekcje występują jednak rzadziej w Europie niż w Stanach Zjednoczonych, gdzie nawet pojedyncze zakażenia Babesia lub A. phagocytophilum są stosunkowo rzadkie.
Obserwowana małopłytkowość mogła również wynikać albo z marskości wątroby, albo z powiązania z boreliozą – piszą autorzy – jak już opisano w innym badaniu dotyczącym sześciu przypadków małopłytkowości związanej z tą chorobą.
BORELIOZA I INNE CHOROBY AUTOIMMUNOLOGICZNE
Niektóre badania sugerują, że borelioza może sprzyjać zjawiskom autoimmunologicznym, co mogłoby wyjaśniać związek z niedokrwistością i trombocytopenią: w kilku opisach przypadków faktycznie opisano związek między boreliozą a rozwojem chorób autoimmunologicznych, takich jak toczeń rumieniowaty układowy, twardzina skóry, zespół Guillain-Barrégo i stwardnienie rozsiane.
Dokładny mechanizm leżący u podstaw cytopenii związanych z boreliozą pozostaje nadal niejasny, ale wskazano na kilka procesów: mimikrę molekularną, rozprzestrzenianie się epitopów, aktywację komórek sąsiednich, „pierwotny grzech antygenowy”, poliklonalną aktywację limfocytów B i T oraz apoptozę komórek prezentujących antygen. Niektóre badania podkreślają również rolę regulacyjnych limfocytów T, odpowiedzi Th17 oraz poziomu IL-23 w patogenezie boreliozy.
(C) Fundacja Boreliozy z Lyme




