Spożycie mikroelementów w postaci liposomów

  • 2026 16 października.
  • 1240 megtekintés

Podsumowanie dla lekarzy

Opierając się na czterdziestoletnim doświadczeniu, lekarze z Fundacji Boreliozy z Lyme mogą stwierdzić, że odpowiednia suplementacja witaminowa stanowi podstawowy wymóg w leczeniu boreliozy i przewlekłych infekcji. Opracowany przez nasz zespół lekarzy protokół przygotowawczy i uzupełniający, mający na celu wsparcie leczenia, zaleca również suplementację witamin i pierwiastków śladowych w celu wzmocnienia układu odpornościowego.

Nowe technologie mogą pomóc w poprawie wchłaniania i wykorzystania witamin. Uważamy, że ważne jest, aby pracownicy służby zdrowia leczący pacjentów z boreliozą również zostali poinformowani o tych nowych rozwiązaniach.

O co chodzi w tym pytaniu?

Wchłanianie mikroelementów przyjmowanych doustnie nie jest proporcjonalne do liczby spożywanych miligramów. Najlepiej udokumentowanym przykładem jest witamina C: pojedyncza dawka 200 mg jest wchłaniana w całości, ale powyżej 500 mg odsetek wchłaniania maleje, a nadmiar jest wydalany. Wchłanianie stopniowo pogarsza się wraz ze wzrostem dawki. [1]

Technologia liposomowa ma na celu wyeliminowanie tego ograniczenia poprzez odpowiednią formułę preparatu. Liposom to pęcherzyk otoczony dwuwarstwą fosfolipidową, zawierający wodną przestrzeń wewnętrzną z dwoma przedziałami do magazynowania substancji. Wodny rdzeń przeznaczony jest dla substancji rozpuszczalnych w wodzie (witamina C, witaminy z grupy B), natomiast dwuwarstwa lipidowa – dla substancji rozpuszczalnych w tłuszczach (CoQ10, witaminy A, D, E i K). [2] Skuteczność tej technologii zależy zatem od rodzaju składnika odżywczego.

Co wykazują badania na ludziach

Witamina C. W przeglądzie eksploracyjnym Carra z 2025 r. zidentyfikowano dziesięć porównawczych badań na ludziach. W dziewięciu z nich postać liposomowa zapewniła wyższą biodostępność w osoczu. Wyniki znacznie się różniły: wartość Cmax wahała się od 1,2 do 5,4 razy, natomiast wartość AUC – od 1,3 do 7,2 razy (maksymalne stężenie w osoczu = Cmax; pole pod krzywą, tj. całkowita wchłonięta ilość = AUC). W badaniach stosowano różne produkty i schematy pobierania próbek, a dawki wahały się od 0,15 do 10 g. [3]

W najlepiej zaprojektowanym badaniu Purpura i współpracownicy porównali obie postacie preparatu przy identycznej dawce 500 mg u 27 zdrowych osób dorosłych. Badanie miało charakter randomizowany, podwójnie ślepy, kontrolowany placebo i krzyżowy. Preparat liposomalny osiągnął o 27 procent wyższe Cmax i o 21 procent wyższe AUC w osoczu. W leukocytach Cmax było o 20 procent wyższe, a AUC o 8 procent wyższe. Wszystkie te różnice były statystycznie istotne. [4]

Dane dotyczące leukocytów są istotne, ponieważ działanie przeciwbakteryjne witaminy C zachodzi głównie wewnątrz komórki. Jest to jedyna komórka, w której wykazano przewagę preparatu liposomalnego w warunkach podwójnie ślepej próby przy dopasowanych dawkach.

Koenzym Q10. W randomizowanym, podwójnie ślepym, kontrolowanym placebo badaniu krzyżowym przeprowadzonym przez Jägera i współpracowników 18 osób dorosłych otrzymało identyczną dawkę 100 mg. Preparat liposomalny spowodował wzrost Cmax o 31,3% oraz wzrost AUC o 22,6%. [5]

Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach. Liposomalna witamina D3 podnosiła stężenie 25(OH)D3 szybciej niż forma na bazie oleju. Różnica była największa u osób z poważnym niedoborem. [6] W wieloośrodkowym, randomizowanym badaniu z udziałem 100 uczestników preparat liposomalny zapewnił wyższe stężenia witamin D3 i E w okresie trzech miesięcy u pacjentów z mukowiscydozą i niewydolnością trzustki. [7] Uczestnicy cierpieli na zaburzenia wchłaniania tłuszczów.

Żelazo i multiwitaminy. W randomizowanym badaniu krzyżowym przeprowadzonym przez Tinsley’a i wsp., obejmującym dwudziestu pięciu uczestników, przyrostowa wartość AUC żelaza z preparatu liposomalnego była o 50 procent wyższa niż w przypadku preparatu konwencjonalnego o dopasowanej zawartości składników odżywczych. [8]

Dalsze ustalenia

  • Korzyść zależy od konkretnego produktu. Badania dotyczą konkretnych, scharakteryzowanych analitycznie preparatów. Samo oznaczenie „liposomalny” nie stanowi dowodu na korzyść, a w przypadku suplementów diety nie ma dla niego normy farmakopealnej.
  • Podawanie liposomalne nie jest szybsze. W dwóch najlepszych badaniach czas potrzebny do osiągnięcia maksymalnego stężenia był taki sam. Mierzalną różnicą był dłuższy czas działania.

Borelioza z Lyme i stany zapalne

Zgodnie z przeglądem przeprowadzonym przez McMillana i współpracowników, stężenia niektórych mikroelementów we krwi mogą być niższe w przypadku infekcji i przewlekłego stanu zapalnego. Wynika to częściowo z przejściowych zmian w dystrybucji spowodowanych ogólnoustrojowym stanem zapalnym. Niska wartość laboratoryjna sama w sobie nie świadczy o niedoborze: należy ją oceniać w połączeniu z obrazem klinicznym i markerami stanu zapalnego. [9]

W przypadku boreliozy z Lyme suplementacja mikroelementów nie stanowi leczenia przeciwzakaźnego i nie zastępuje terapii zgodnej z wytycznymi. Dotychczasowe badania opisały zaburzenia metaboliczne u niektórych grup pacjentów, ale nie potwierdziły żadnego zaburzenia wchłaniania związanego z boreliozą z Lyme. [10]

Uwaga praktyczna: doksycyklina należy do grupy tetracyklin i tworzy chelaty z kationami metali dwuwartościowych (żelaza, magnezu, wapnia, glinu). Jednoczesne przyjmowanie preparatów zawierających minerały może znacznie zmniejszyć wchłanianie tego antybiotyku. Problem ten można rozwiązać, zachowując trzygodzinną przerwę między dawkami. Nie ma to wpływu na witaminę C.

O co zapytać w sprawie preparatu

Technologia liposomowa stanowi prawdziwe narzędzie farmaceutyczne. Jednak korzyści są specyficzne dla danego preparatu, więc jedyną wiarygodną podstawą do rozróżnienia produktów jest dokumentacja:

  1. Wielkość cząstek i rozkład wielkości (wskaźnik polidyspersji) wraz z określeniem metody pomiaru.
  2. Wydajność enkapsulacji, tj. proporcja substancji czynnej faktycznie obecnej w nośniku.
  3. Skład i źródło fosfolipidów.
  4. Dane dotyczące stabilności obejmujące cały okres przydatności do użycia.
  5. Badanie farmakokinetyczne u ludzi z dostosowaną dawką dla danego produktu.

Podsumowanie

W przypadkach, gdy wskazane jest ukierunkowane zastępowanie doustne, a preparat został scharakteryzowany analitycznie, postać liposomowa może stanowić nowoczesny wybór.

Bibliografia

  1. Levine M i in. Proc Natl Acad Sci U S A. 1996;93(8):3704–3709. PMID 8623000.
  2. He H i in. Acta Pharm Sin B. 2019;9(1):36–48. PMID 30766776.
  3. Carr AC. Basic Clin Pharmacol Toxicol. 2025;137(1):e70067. PMID 40506693.
  4. Purpura M i in. Eur J Nutr. 2024;63(8):3037–3046. PMID 39237620.
  5. Jäger R i in. Front Nutr. 2025;12:1605033. PMID 41041129.
  6. Dałek P i in. Nanomedicine. 2022;43:102552. PMID 35346834.
  7. Nowak JK i in. J Clin Med. 2022;11(2):462. PMID 35054157.
  8. Tinsley GM i in. Nutrients. 2022;14(16):3321. PMID 36014827.
  9. McMillan DC i in. Proc Nutr Soc. 2019;78(1):56–67. PMID 30220267.
  10. Fitzgerald BL i in. Clin Infect Dis. 2021;73(7):e2342–e2349. PMID 32975577.

Niniejszy artykuł ma charakter naukowy i nie stanowi indywidualnej porady medycznej. Suplementy diety nie leczą ani nie wyleczają chorób, ani nie zastępują opieki medycznej. Fundacja Lyme Borreliosis Foundation nie otrzymuje finansowania od dystrybutora produktów liposomalnych.

(C) Fundacja Boreliozy z Lyme