Dwa coraz częściej występujące patogeny przenoszone przez kleszcze mogą być również przyczyną uporczywych, niewyjaśnionych nocnych potów.
Nocne poty to nadmierna potliwość, która może dotyczyć całego ciała bez żadnego uzasadnienia środowiskowego – na przykład nie ustępuje nawet w chłodne noce. Dotyka ona 10–40% dorosłych. Chociaż często odpowiedzialne są za nią czynniki środowiskowe (np. przegrzana sypialnia lub gruby koc), w przypadku patologicznych nocnych potów należy również wykluczyć przyczyny wewnętrzne, infekcyjne lub onkologiczne.
Główne przyczyny:
Zmiany hormonalne: menopauza, nadczynność tarczycy (nadmierna aktywność tarczycy, która może być spowodowana bezpośrednio reakcją autoimmunologiczną wynikającą z boreliozy – patrz choroba Hashimoto), guzy produkujące hormony.
Infekcje: gruźlica, HIV, choroby przenoszone przez kleszcze, takie jak borelioza lub babeszjoza, zapalenie wsierdzia, zapalenie kości i szpiku oraz inne przewlekłe lub podostre infekcje.
Nowotwory: zwłaszcza chłoniaki (które mogą być również wtórnymi objawami boreliozy), ale także inne nowotwory hematologiczne.
Leki: leki przeciwdepresyjne, przeciwgorączkowe, hormonalna terapia zastępcza.
Choroby neurologiczne i autoimmunologiczne: na przykład choroba Parkinsona, toczeń rumieniowaty układowy.
Zaburzenia psychiczne: lęk, zaburzenia paniczne.
Niezwykle ważne jest jak najszybsze zidentyfikowanie przyczyny nocnych potów, aby pacjent mógł otrzymać odpowiednie leczenie.
Infekcje przenoszone przez kleszcze a nocne poty
Utrzymujące się, niewyjaśnione nocne poty są często spowodowane chorobą zakaźną. Na szczególną uwagę zasługują dwa patogeny przenoszone przez kleszcze, które stają się coraz bardziej powszechne. Warto zauważyć, że prawie wszystkie z powyższych możliwych przyczyn mogą być dalszym objawem lub powikłaniem boreliozy lub babeszjozy.
A. Borelioza (choroba z Lyme):
Jest wywoływana przez bakterię Borrelia burgdorferi i rozprzestrzenia się głównie przez kleszcze z rodzaju Ixodes. Wczesne objawy mogą obejmować dolegliwości grypopodobne, zmęczenie, bóle mięśni i stawów oraz nocne poty. W miarę postępu choroby mogą również wystąpić powikłania neurologiczne lub kardiologiczne. Ponieważ objawy są niespecyficzne, diagnoza jest często opóźniona. Powikłaniom można zapobiec poprzez wczesne, ukierunkowane leczenie antybiotykami.
W literaturze przedmiotu znajduje się wiele artykułów wspominających o nocnych potach w związku z boreliozą, ale objaw ten nie jest specyficzny dla tej choroby. Może wystąpić wraz z początkowymi objawami grypopodobnymi, ale najczęściej zgłaszają go pacjenci w związku z późniejszymi powikłaniami boreliozy.
Przypadek 1:
41-letni mężczyzna, wcześniej zdrowy, został przewieziony karetką pogotowia na oddział ratunkowy po omdleniu. EKG wykazało blok prawej odnogi pęczka Hisa z blokiem przedsionkowo-komorowym pierwszego stopnia. Podczas hospitalizacji stwierdzono u niego nocne poty i podwyższony poziom prokalcytoniny. Badania w kierunku chorób zakaźnych dały wynik pozytywny w teście ELISA na obecność Borrelia. Dalsze badania wykazały obecność immunoglobuliny M Borrelia, ale brak immunoglobuliny G, co wskazuje na niedawną infekcję.
Przypadek 2:
52-letnia kobieta zgłosiła się z powodu sporadycznej gorączki, suchego kaszlu, zmęczenia, rozlanego bólu głowy, nocnych potów, niezamierzonej utraty masy ciała oraz objawów neurologicznych, takich jak podwójne widzenie (diplopia), drżenie, zaburzenia czucia (parestezja) i ataksja.
Badania surowicy i płynu mózgowo-rdzeniowego (CSF) wykazały dodatni wynik indeksu przeciwciał specyficznych dla Borrelia burgdorferi oraz oligoklonalne pasma IgG w CSF, co sugerowało śródoponowe wytwarzanie przeciwciał specyficznych dla Borrelia. Obraz kliniczny i biochemiczny wskazywał zatem na neurologiczne powikłania boreliozy.
Co zaskakujące, badanie MRI wykazało stan zapalny w rombocefalonie, co jest rzadkością u pacjentów z neuroboreliozą.
Pacjent został poddany leczeniu dożylnym ceftriaksonem, co spowodowało szybką poprawę objawów. Sześć tygodni po rozpoczęciu leczenia antybiotykami nieprawidłowości w badaniu MRI uległy już regresji, a około siedem miesięcy później całkowicie się unormowały.
Przypadek 3:
63-letni mężczyzna zgłosił się z nowo wystąpionym bolesnym podwójnym widzeniem trwającym 1 dzień i zdiagnozowano u niego porażenie prawego szóstego nerwu czaszkowego. W wywiadzie medycznym pacjenta odnotowano nawracające zapalenie wielochrzęstne (choroba autoimmunologiczna o nieznanym pochodzeniu), które wcześniej wiązało się z powikłaniami okulistycznymi, więc porażenie początkowo przypisano nawrotowi tej choroby ogólnoustrojowej. Jednak ponieważ pacjent zgłaszał również niedawne nocne poty, rozważano przyczynę zakaźną. Początkowo zastosowano doustną terapię steroidową, ale nie przyniosła ona poprawy widzenia podwójnego, więc pacjent został przyjęty do szpitala w celu przeprowadzenia dalszych badań. Około tydzień po przyjęciu do szpitala wyniki testów na boreliozę okazały się pozytywne i rozpoznanie zmieniono na porażenie nerwu odwodzącego spowodowane boreliozą. Objawy pacjenta uległy szybkiej poprawie po zastosowaniu doustnej terapii doksycykliną.
B. Babeszjoza:
Jest to choroba wywoływana przez pierwotniaki, przenoszona również przez kleszcze z rodzaju Ixodes. Najczęściej występującym gatunkiem w Stanach Zjednoczonych jest Babesia microti, natomiast w Europie, zwłaszcza w Wielkiej Brytanii i Francji, częściej spotyka się Babesia divergens.
Objawy kliniczne są zróżnicowane, od łagodnych do ciężkich. Łagodniejsza postać charakteryzuje się gorączką, dreszczami i poceniem się. Objawy towarzyszące mogą obejmować ogólne osłabienie, bóle głowy, bóle mięśni i utratę apetytu. Najczęstszym objawem fizycznym jest gorączka, może również wystąpić powiększenie śledziony (splenomegalia). Ponieważ pasożyty atakują czerwone krwinki, charakterystycznym objawem jest anemia hemolityczna, często łagodna, ale czasami bardziej nasilona. Często występuje również trombocytopenia i podwyższony poziom enzymów wątrobowych. Ciężka postać choroby może prowadzić do niewydolności wielonarządowej, w tym zespołu ostrej niewydolności oddechowej (ARDS) i rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego (DIC).
Opis przypadku:
77-letni mężczyzna zgłosił się na oddział ratunkowy z powodu nawracającej gorączki, dreszczy i nocnych potów trwających od pięciu dni. Zgłaszał ogólne złe samopoczucie i zmniejszenie apetytu. Nie miał utraty masy ciała, bólu głowy, sztywności karku, kaszlu, duszności, dolegliwości brzusznych, bólu stawów ani wysypki.
Trzy tygodnie wcześniej powrócił z corocznej podróży do północno-wschodniej części Stanów Zjednoczonych. Podczas pobytu tam odwiedził plażę i pracował w ogrodzie. Nie pamiętał, aby ugryzły go jakieś owady.
Temperatura ciała pacjenta wynosiła 39,4 °C. Ciśnienie krwi i puls były w normie. Badanie fizykalne nie wykazało żadnych innych nieprawidłowości. Morfologia krwi wykazała pancytopenię: hemoglobina 9,7 g/dl, liczba białych krwinek 2400 komórek/μl, liczba płytek krwi 40 000 komórek/μl. Zdiagnozowano u niego ostrą niewydolność nerek.
Poziom transaminazy alaninowej (97 U/l), aminotransferazy asparaginianowej (296 U/l) i bilirubiny całkowitej (1,7 mg/dl) był podwyższony. Poziom dehydrogenazy mleczanowej był również wyższy od normy, natomiast poziom haptoglobiny był niski. Ponadto zaobserwowano retikulocytozę.
W rozmazie krwi pacjenta widoczne były pierścienie pasożytnicze w czerwonych krwinkach. Układ pasożytów w grupach po cztery (w kształcie krzyża maltańskiego) jest rzadki, ale patognomiczny dla babeszjozy.
Rozpoznano zatem babeszjozę, którą skutecznie wyleczono za pomocą kombinacji azytromycyny i atowakwonu.
Należy wspomnieć o znaczeniu współzakażeń przenoszonych przez kleszcze, takich jak Borrelia burgdorferi, Babesia microti i Anaplasma, które często powodują nakładające się objawy ogólnoustrojowe, mogące prowadzić do cięższych i przedłużających się objawów klinicznych. Podczas takich współzakażeń reakcja zapalna organizmu może być bardziej wyraźna, co prowadzi do nocnych potów, podwyższonej temperatury, nawracającej gorączki i ogólnego złego samopoczucia. Ponieważ nocne poty są objawem niespecyficznym, ale częstym w zakażeniach przenoszonych przez kleszcze, szczególnie ważne jest rozpoznanie współzakażeń, ponieważ wymagają one innego leczenia i mogą prowadzić do poważnych powikłań, jeśli nie zostaną leczone.
Źródła
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37355424/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35330755/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35001068/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27765389/
(C) Fundacja Boreliozy z Lyme
