Przeanalizowaliśmy najważniejsze publikacje dotyczące przenoszenia boreliozy przez płód.
Borelioza jest najczęstszą chorobą przenoszoną przez wektory, zazwyczaj rozprzestrzeniającą się poprzez ukąszenia kleszczy, zwłaszcza gatunku Ixodes. Częstość występowania boreliozy stale rośnie, co może wynikać z wielu czynników. Jednym z nich jest możliwość przenoszenia choroby z matki na płód.
Potwierdzone zakażenie przez łożysko
Pierwsze dowody naukowe zostały opublikowane w 1985 r., kiedy to wykryto zakażenie boreliozą u matki i jej nowo narodzonego dziecka, przeniesione pionowo. Istnieją profesjonalnie potwierdzone dowody na to, że Borrelia, bakteria krętkowa wywołująca boreliozę, może być przenoszona przez łożysko z matki na płód. Wiele książek wspomina o wrodzonych chorobach zakaźnych; dobrze znany akronim TORCH, opisujący najbardziej podstawowe wrodzone choroby zakaźne, został rozszerzony do TORCHES-CLAP, gdzie litera L oznacza boreliozę. (T: toksoplazmoza, R: różyczka, C: cytomegalowirus, H: opryszczka pospolita, E: enterowirus, S: kiła, C: ospa wietrzna, L: borelioza, A: AIDS, P: parwowirus B19).
Badania kliniczne, w tym dane z sekcji zwłok, wykazały związek między boreliozą z Lyme w czasie ciąży a różnymi problemami zdrowotnymi. Zakażenie w dowolnym trymestrze ciąży może prowadzić do śmierci płodu, wodogłowia, nieprawidłowości sercowo-naczyniowych, niewydolności oddechowej noworodków, hiperbilirubinemii, wewnątrzmacicznego opóźnienia wzrostu, ślepoty korowej, zespołu nagłej śmierci niemowląt oraz zatrucia ciążowego.
Konsekwencje i możliwe leczenie
Dr Tessa Gardner, lekarz specjalizujący się w chorobach zakaźnych dzieci, odkryła podczas swoich badań, że spośród 161 zgłoszeń dotyczących boreliozy z Lyme w czasie ciąży, 46 przypadków miało niekorzystny wynik, w tym poronienia, porody martwe, zgony okołoporodowe, wady wrodzone, choroby ogólnoustrojowe, wczesną gwałtowną lub łagodną posocznicę oraz późniejsze przewlekłe postępujące zakażenie. Spośród wszystkich niekorzystnych wyników 7% stanowiły poronienia lub zgony płodów, 11% zgony noworodków, a 48% zgony płodów lub noworodków. Wpływ antybiotykoterapii był dramatyczny u tych pacjentów: przy stosowaniu antybiotyków 85% noworodków było zdrowych, a 15% miało niekorzystny wynik. Natomiast bez antybiotyków tylko 33% było w normie, a 67% miało niekorzystny wynik.
Jednak według patologa dr Alana MacDonalda wpływ infekcji na płód wymaga dalszych badań, aby określić konsekwencje dotarcia patogenu do płodu na przykład podczas organogenezy.
W Szpitalu Uniwersyteckim w Trieście przeprowadzono badanie kliniczne, w ramach którego w latach 2008–2020 obserwowano 11 kobiet w ciąży z boreliozą z Lyme, których średnia wieku wynosiła 30 lat. U sześciu z nich w czasie ciąży (między 8. a 34. tygodniem) wystąpiła rumień wędrujący, u trzech wystąpiły problemy mięśniowo-stawowe lub neurologiczne, a dwie miały dodatni wynik serologiczny, ale nie wykazywały objawów klinicznych. Dane te podkreślają znaczenie wczesnego leczenia antybiotykami nawet u kobiet w ciąży z dodatnim wynikiem serologicznym i bez objawów, aby uniknąć ewentualnych powikłań wpływających na płód i noworodka.
Najczęstsze problemy
Dr Richard Horowitz jest liderem w leczeniu infekcji przenoszonych przez kleszcze i spotkał się z powikłaniami spowodowanymi przeniesieniem przez łożysko. Ponieważ doświadczenie pokazuje, że w niektórych przypadkach Borrelia przetrwa kurację antybiotykową w organizmie, zaleca on wszystkim kobietom, które chcą zajść w ciążę i które miały w przeszłości boreliozę, wykonanie badań w kierunku objawów przetrwałej infekcji.
Według Charlesa Raya Jonesa większość dzieci urodzonych z boreliozą rozwija objawy w momencie urodzenia lub wkrótce po nim. W swoich badaniach znalazł on następujące dane dotyczące częstotliwości występowania objawów:
| Procent | Objawy |
| 80 | Drażliwość |
| 80 | Problemy poznawcze, trudności w nauce i wahania nastroju |
| 72 | Zmęczenie i brak wytrzymałości |
| 60 | Niska gorączka, bladość i cienie pod oczami |
| 50 | Artretyzm i bóle stawów |
| 45 | Inne wysypki |
| 40 | Refluks żołądkowo-przełykowy z wymiotami i kaszlem |
| 40 | Częste infekcje górnych dróg oddechowych i zapalenie ucha |
| 40 | Wrażliwość na hałas, światło i skórę |
| 30 | Problemy z oczami: zaćma tylna, krótkowzroczność, astygmatyzm, rumień spojówki (oczy Lyme’a), zanik nerwu wzrokowego i zapalenie nerwu wzrokowego i/lub zapalenie błony naczyniowej oka |
| 30 | Naczyniak krwionośny |
| 23 | Wtórne wysypki |
| 20 | Ból brzucha |
| 18 | Opóźnienie rozwoju, w tym problemy z językiem i mową oraz hipotonia |
Kilku specjalistów chorób zakaźnych u dzieci zwróciło uwagę na związek między zaburzeniami rozwoju u dzieci spowodowanymi boreliozą a problemami neuropsychiatrycznymi. Chociaż coraz więcej dowodów wskazuje, że borelioza może powodować problemy psychiczne u noworodków, związek między boreliozą lub innymi chorobami przenoszonymi przez kleszcze a rozwojem objawów neuropsychiatrycznych nadal pozostaje przedmiotem dyskusji.
W jednym z takich badań retrospektywnych, w którym zbadano 102 kobiety w ciąży z boreliozą pod kątem objawów neuropsychiatrycznych, stwierdzono następujące wyniki:
| zaburzenia koncentracji uwagi (56%) | opóźnienia w rozwoju mowy (21%) | niestabilność emocjonalna (13%) |
| drażliwość lub wahania nastroju (54%) | lęk (21%) | zaburzenia przetwarzania słuchu/wzroku (13%) |
| światłowstręt (43%) | zaburzenia pisania i czytania (19%) | zaburzenia selektywności słownej (12%) |
| słaba pamięć (39%) | opóźnienia rozwojowe (18%) | zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne (11%) |
| nadwrażliwość słuchowa (36%) | dysleksja (18%) | drgawki (11%) |
| zaburzenia poznawcze (27%) | zaburzenia artykulacji (17%) | mimowolne ruchy atetoidalne (9%) |
| inne nadwrażliwości sensoryczne (23%) | zaburzenia tikowe (14%) | autyzm (9%) |
| gniew lub wściekłość (21%) | depresja (13%) | myśli samobójcze (7%) |
W grupie kontrolnej składającej się z 66 matek z boreliozą, które były leczone antybiotykami przed poczęciem i w trakcie ciąży, wszystkie urodziły zdrowe dzieci. Jednak w grupie kontrolnej odnotowano osiem ciąż, w których wykryto Borrelia burgdorferi i/lub Bartonella henselae w łożysku i pępowinie.
Wnioski
Na podstawie opisanych doświadczeń i wyników badań zalecamy badanie przesiewowe kobiet planujących ciążę pod kątem zakażenia boreliozą – jeśli mają one w wywiadzie boreliozę lub ukąszenia kleszczy – a w przypadku potwierdzenia zakażenia – leczenie antybiotykami od drugiego trymestru ciąży. Obecnie dostępnych jest kilka antybiotyków dla kobiet w ciąży, dzięki czemu można zapobiec ryzyku związanemu z pionowym przenoszeniem boreliozy bez żadnych skutków ubocznych leku dla płodu.
Źródła:
https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fmed.2022.816868/full
https://www.townsendletter.com/article/444-lyme-disease-gestational-transmission/4/
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6231644/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9067786/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/2685924/
https://www.lymedisease.org/wp-content/uploads/2014/08/Image21-Gestational-Lyme-Studies.pdf
(C) Fundacja Boreliozy z Lyme
