Niepowodzenie standardowej terapii antybiotykowej, dobór odpowiedniego antybiotyku
Dotyczy on 61-letniego mężczyzny, u którego po ukąszeniu przez kleszcza i nieodpowiednim leczeniu antybiotykami ogólnoustrojowymi w obu oczach pojawiły się złogi rogówkowe (tłuste, białe złogi komórkowe na śródbłonku rogówki, które są objawami zapalenia ziarnistego). Leczenie komplikowało przedwczesne odstawienie doksycykliny (?!) i kortykosteroidów ogólnoustrojowych.
Następnie przepisano mu azitromycynę, a podczas miesięcznej obserwacji po zakończeniu terapii azitromycyną u pacjenta stwierdzono całkowite ustąpienie złogów na rogówce i zapalenia przedniej komory oka bez konieczności stosowania dodatkowych kortykosteroidów.
Według artykułu wnioski są następujące:
- Po pierwsze, przedwczesne odstawienie doksycykliny może spowodować nawrót lub progresję objawów ogólnoustrojowych i okulistycznych.
- Po drugie, stosowanie kortykosteroidów ogólnoustrojowych bez jednoczesnej antybiotykoterapii może pogorszyć przebieg choroby.
Jest to bardzo ważny krok naprzód, który potwierdza dwa wnioski wynikające z naszego dziesięcioletniego doświadczenia. Można jednak wyciągnąć również inne wnioski:
- Wariant genetyczny (podtyp) patogenu charakteryzuje się wrażliwością na antybiotyki.
- Jedna z konkluzji artykułu omija tę kwestię, stwierdzając: „Chociaż azytromycyna jest rzadziej stosowana jako lek pierwszego rzutu, może stanowić użyteczną opcję dla pacjentów, którzy nie tolerują doksycykliny”. Można pójść dalej i stwierdzić, że przypadek miał miejsce w Stanach Zjednoczonych, gdzie dominującym szczepem jest Borrelia burgdorferi sensu stricto, dla którego ten antybiotyk może być szczególnie dobrym wyborem.
- Wśród szczepów najczęściej występujących w Europie dominuje Borrelia garinii, w tym przypadku doksycyklina prawdopodobnie nie jest skuteczna, a nawet może wyraźnie pogorszyć objawy. W badaniach klinicznych przeprowadzonych przez lekarzy z Fundacji Lyme Borreliosis oraz w praktyce stosowanej od tamtej pory przez dziesięciolecia, w leczeniu skojarzonym stosowano amoksycylinę podawaną doustnie lub ceftriakson podawany dożylnie. (szczegółowy opis terapii skojarzonej można znaleźć tutaj)
- Dopóki nie zostanie potwierdzone, że stan zapalny nie ma podłoża infekcyjnego, nie należy stosować steroidów, chyba że występuje bardzo ciężki, zagrażający życiu proces autoimmunologiczny, w którym to przypadku oprócz antybiotykoterapii może być konieczne leczenie uzupełniające. Infekcja może postępować w wyniku samodzielnego stosowania steroidów!
Na szczęście takie „szczere” studia przypadków mogą rzucić światło na takie kwestie, jak niepowodzenie standardowej terapii antybiotykowej, utrzymująca się aktywna infekcja po zakończeniu leczenia, nieuzasadnione stosowanie PTLDS (post treatment Lyme disease syndrome) oraz ryzyko związane ze stosowaniem sterydów.
Być może przyczynią się one również do rozpoczęcia procesu, w którym „nil nocere”, czyli nie szkodzić, oznacza czasem konieczność podjęcia decyzji, że „nie będę tego robić” może być szkodliwe z punktu widzenia medycznego, a leczenie antybiotykami nie jest bardziej szkodliwe niż sterydy, które często są uważane za łagodniejsze.
