Fiński Narodowy Instytut Zdrowia i Opieki Społecznej (THL) ogłosił, że w ostatnich latach wzrosła liczba przypadków kleszczowego zapalenia mózgu (TBE) wywoływanego przez wirusa przenoszonego przez kleszcze.
Według fińskiego portalu informacyjnego Iltalehti wzrost populacji kleszczy jest konsekwencją globalnego ocieplenia i zmian klimatycznych. Twierdzą oni, że z powodu niezwykle łagodnej zimy kleszcze pozostawały aktywne przez cały rok.
Sami Salminen, główny lekarz w Pihlajalinna Punkkibus and Health Services w zachodniej Finlandii, powiedział:
„W związku z tym oczekuje się, że liczba kleszczy będzie nadal rosła wiosną i latem, co zwiększa również ryzyko chorób przenoszonych przez kleszcze”.
36% większe ryzyko zachorowania na boreliozę
Według przeglądu ponad 200 badań przeprowadzonego przez fundację SOS Lyme Foundation, osoby mieszkające na obszarach wiejskich są o 36% bardziej narażone na zachorowanie na boreliozę w wyniku ukąszenia przez kleszcza.
Czynniki zwiększające ryzyko to posiadanie zwierząt domowych, uprawianie sportów na świeżym powietrzu, praca w rolnictwie, rybołówstwie lub hodowli zwierząt oraz mieszkanie w północnej Hiszpanii.
Podobnie, aktywności w obszarach silnie zarażonych kleszczami, takie jak wędrówki, biwakowanie lub wędkarstwo, również mogą przyczyniać się do zakażenia. Aktywności te zazwyczaj odbywają się w środowisku naturalnym, gdzie występuje duża liczba kleszczy, zwłaszcza wiosną, kiedy ich populacja gwałtownie rośnie.
„Ryzyko to jest jeszcze większe w przypadku osób pracujących w leśnictwie, rolnictwie lub hodowli zwierząt, ponieważ ich praca regularnie naraża je na kontakt ze środowiskiem życia kleszczy. Zawody te często wiążą się z długotrwałym przebywaniem na terenach leśnych lub trawiastych, gdzie występują kleszcze z rodzaju Ixodes ricinus” – wyjaśnił dr Mariano Bueno, prezes Fundacji SOS Lyme i dyrektor szpitala dziennego Biosalud.
Należy zauważyć, że gospodarstwa domowe posiadające zwierzęta domowe są 1,83 razy bardziej narażone na obecność kleszczy w swoim środowisku życia i 1,49 razy bardziej narażone na obecność kleszczy przyczepionych do członków rodziny niż gospodarstwa domowe bez zwierząt domowych.
Posiadanie kota zwiększa prawdopodobieństwo zachorowania na boreliozę o 11,1%, ponieważ koty zazwyczaj poruszają się swobodniej niż psy, co skutkuje mniejszą kontrolą ze strony właściciela – wyjaśnił dr Bueno.
„Powodem, dla którego koty stanowią większe zagrożenie dla ludzi w zakresie boreliozy niż psy, jest to, że gdy pozwalają im się swobodnie poruszać, przemieszczają się one na większe odległości, polują na małe gryzonie, a właściciele rzadziej stosują środki zapobiegające kleszczom, takie jak obroże lub dokładne kontrole” – dodał.
Według badania opublikowanego w czasopiśmie naukowym „Ticks and Tick-borne Diseases” szczególnie dotknięta jest północna Hiszpania, gdzie odnotowuje się większość hospitalizacji z powodu boreliozy w tym kraju. Wynika to z umiarkowanego i wilgotnego klimatu, który sprzyja rozprzestrzenianiu się kleszczy, zwłaszcza w regionie Gór Kantabryjskich, gdzie pozwala on nimfom Ixodes ricinus pozostawać aktywnymi przez cały rok.
Uwaga redakcji:
Nie tylko wiosna i lato wiążą się ze zwiększonym ryzykiem występowania kleszczy i rozprzestrzeniania się przez nie boreliozy – łagodniejsze zimy spowodowane zmianami klimatycznymi również zwiększają to zagrożenie. Według badań większość gatunków kleszczy staje się aktywna przy średniej dziennej temperaturze około 5–7 °C, kiedy to zaczynają „polować” na żywicieli, co oznacza, że można je spotkać na zewnątrz nawet późną jesienią lub w łagodniejsze zimowe dni.
Optymalny zakres aktywności kleszczy wynosi zazwyczaj od 10 do 26 °C i wysoką wilgotność, co najczęściej występuje wiosną i latem, ale nie jest rzadkością, że niektóre z nich są aktywne nawet wtedy, gdy średnia dzienna temperatura wzrasta do około 7 °C przez kilka kolejnych dni.
Oznacza to, że nawet zima nie zapewnia całkowitego bezpieczeństwa, jeśli temperatura chwilowo wzrośnie, ponieważ kleszcze nie hibernują w prawdziwym tego słowa znaczeniu, a jedynie przechodzą w stan spoczynku o niskim zużyciu energii – a łagodny dzień może wystarczyć, aby stały się aktywne.
Co możemy zrobić, aby zmniejszyć ryzyko spotkania kleszczy i zarażenia się chorobami?
- Należy nosić odpowiednią odzież: bluzki z długimi rękawami, długie spodnie, zamknięte buty i jasne ubrania pomagają we wczesnym wykryciu kleszczy.
- Stosuj środki odstraszające owady: zawierające DEET lub inne skuteczne środki odstraszające kleszcze na odzież i skórę.
- Utrzymuj ogród w porządku: regularnie kosząc trawnik i usuwając liście oraz gęste zarośla, aby ograniczyć siedliska kleszczy.
- Sprawdzanie ciała: po każdej aktywności na świeżym powietrzu dokładnie sprawdź swoje ciało, zwłaszcza trudno widoczne obszary (np. za kolanami, pod pachami, na głowie).
- Ochrona zwierząt domowych: stosuj obroże przeciw kleszczom, preparaty typu spot-on lub tabletki i często sprawdzaj sierść zwierząt.
- Prawidłowe usuwanie kleszczy: jeśli znajdziesz kleszcza na skórze, usuń go cienkimi pęsetami, wyciągając go prosto, a następnie zdezynfekuj miejsce.
Wszystkie te kroki są ważne nie tylko wiosną i latem, ale przez cały rok, zwłaszcza w okresach, gdy temperatura utrzymuje się powyżej 5–7 °C przez dłuższy czas, nawet zimą.
(C) Fundacja Boreliozy z Lyme
