Borelioza jako potencjalny czynnik sprzyjający nagłej utracie słuchu – co pokazują dane kliniczne?
Nagła utrata słuchu o podłożu nerwowym (sudden sensorineural hearing loss, SSNHL) to ostry stan, który rozwija się w ciągu 72 godzin i oznacza pogorszenie słuchu o co najmniej 30 dB w trzech kolejnych częstotliwościach. Schorzenie to wymaga pilnej diagnostyki i leczenia, ponieważ wczesna terapia może mieć znaczący wpływ na rokowanie.
W przeważającej większości przypadków (około 80–90%) SSNHL ma charakter idiopatyczny, co oznacza, że nie można jednoznacznie określić przyczyny. Wśród przypuszczalnych czynników etiologicznych wymienia się zaburzenia krążenia naczyniowego, infekcje wirusowe, procesy autoimmunologiczne i inne mechanizmy zapalne. W ostatnich latach pojawiła się również hipoteza o możliwym udziale boreliozy, a dokładniej zakażenia Borrelia burgdorferi, w niektórych przypadkach.
Cel badania
Badanie przeprowadzono w uniwersyteckiej klinice laryngologicznej, gdzie pacjenci z rozpoznaniem SSNHL byli rutynowo poddawani badaniom audiologicznym i laboratoryjnym. Do wykrycia zakażenia boreliozą zastosowano test ELISA, a następnie, w celu potwierdzenia, test Western blot.
W jakim odsetku stwierdzono obecność boreliozy?
Spośród 86 badanych pacjentów w 9 przypadkach (10,5%) stwierdzono dodatni wynik serologiczny wskazujący na zakażenie Borrelia burgdorferi.
Odsetek ten nie jest klinicznie nieistotny, jednak należy podkreślić, że
- u przeważającej większości pacjentów nadal nie można było zidentyfikować konkretnego czynnika etiologicznego,
- seropozytywność sama w sobie nie świadczy o aktywnej infekcji,
- pozytywny wynik należy zawsze oceniać w kontekście obrazu klinicznego.
Czy leczenie antybiotykami miało wpływ na słuch?
Część pacjentów z dodatnim wynikiem testu na boreliozę była leczona antybiotykami (np. doksycykliną lub ceftriaksonem). Według autorów u tych pacjentów zaobserwowano częściową lub całkowitą poprawę słuchu, szczególnie w przypadkach, w których standardowa terapia (oparta na steroidach) sama w sobie nie przyniosła odpowiednich rezultatów.
Jednak badanie nie było randomizowanym, kontrolowanym badaniem klinicznym, dlatego nie można jednoznacznie wykazać związku przyczynowo-skutkowego. Poprawa mogła wynikać ze spontanicznej regeneracji lub efektu leczenia skojarzonego.
Możliwy mechanizm patogenetyczny
Zakażenie borrelią może dotyczyć wielu układów narządów, w tym układu nerwowego i naczyniowego. Teoretycznie do rozwoju SSNHL mogą przyczyniać się następujące mechanizmy:
- uwolnienie mediatorów zapalnych w strukturach ucha wewnętrznego,
- zaburzenia krążenia mikronaczyniowego,
- immunologiczne uszkodzenie nerwów.
Procesy te są zgodne z innymi przypuszczalnymi modelami patofizjologicznymi SSNHL.
Wnioski kliniczne
Na podstawie badania można sformułować następujące wnioski zawodowe:
- Zakażenie boreliozą nie może być uważane za częstą przyczynę nagłej utraty słuchu, ale w niektórych przypadkach może odgrywać pewną rolę.
- W obszarach endemicznych lub w przypadku podejrzenia klinicznego uzasadnione może być przeprowadzenie badań w kierunku boreliozy.
- Ocenę wyniku pozytywnego należy zawsze przeprowadzać w złożonym kontekście klinicznym.
- Leczenie antybiotykami może w niektórych przypadkach przynieść poprawę, ale konieczne są dalsze badania z większą liczbą przypadków, aby jednoznacznie potwierdzić korzyści terapeutyczne.
Co to oznacza w praktyce?
Na podstawie aktualnych dowodów badania przesiewowe w kierunku boreliozy nie mogą być uznane za rutynowe badanie obowiązkowe u wszystkich pacjentów z SSNHL, ale mogą być uzasadnione z punktu widzenia diagnostyki różnicowej:
- w przypadku młodszych pacjentów,
- osób mieszkających na obszarach endemicznych,
- w przypadkach nietypowych lub nie reagujących na leczenie,
- oraz u pacjentów, u których występują również inne objawy wskazujące na boreliozę.
Badanie przyczynia się do lepszego zrozumienia możliwych otoneurologicznych objawów zakażenia boreliozą, ale nie potwierdza twierdzenia, że borelioza jest częstą lub podstawową przyczyną nagłej utraty słuchu.
(C) Fundacja Borelioza z Lyme
